Đột quỵ: Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách phòng ngừa hiệu quả

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn thế giới. Bệnh xảy ra khi dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn hoặc suy giảm nghiêm trọng, khiến các tế bào não thiếu oxy và dưỡng chất, dẫn đến tổn thương hoặc chết tế bào não chỉ trong vài phút.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa khẩn cấp. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ và đưa người bệnh đến cơ sở y tế trong “thời gian vàng” có ý nghĩa quyết định đến khả năng phục hồi và tiên lượng lâu dài.

Đột Quỵ Là Gì?

Đột quỵ là tình trạng não bộ bị tổn thương do rối loạn tuần hoàn máu não đột ngột. Khi dòng máu đến não bị ngưng trệ, các tế bào thần kinh sẽ nhanh chóng bị tổn thương và mất chức năng.

Người sống sót sau đột quỵ có thể phải đối mặt với nhiều di chứng như:

Yếu hoặc liệt nửa người.
Rối loạn ngôn ngữ.
Suy giảm trí nhớ.
Mất thăng bằng vận động.
Rối loạn cảm xúc và hành vi.
Giảm thị lực hoặc mất thị lực.

Tùy vào nguyên nhân gây bệnh, đột quỵ được chia thành hai thể chính.

Đột Quỵ Thiếu Máu Não Cục Bộ

Đây là thể đột quỵ phổ biến nhất, chiếm khoảng 85% các trường hợp.

Nguyên nhân là do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa làm tắc nghẽn động mạch não, khiến máu không thể lưu thông đến vùng não tương ứng.

Đột Quỵ Xuất Huyết Não

Xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, gây chảy máu vào nhu mô não hoặc khoang quanh não.

Tình trạng này thường liên quan đến tăng huyết áp kéo dài, dị dạng mạch máu hoặc thành mạch bị suy yếu.

Thiếu Máu Não Thoáng Qua (TIA)

Đây là tình trạng lưu lượng máu lên não bị giảm tạm thời, gây ra các triệu chứng giống đột quỵ nhưng thường chỉ kéo dài vài phút đến vài giờ và hồi phục hoàn toàn.

Mặc dù triệu chứng biến mất nhanh chóng, TIA được xem là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ thực sự có thể xảy ra trong tương lai gần.

Nguyên Nhân Và Yếu Tố Nguy Cơ Gây Đột Quỵ

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ, bao gồm các yếu tố không thể thay đổi và các bệnh lý nền liên quan.

Các Yếu Tố Không Thể Thay Đổi

Tuổi tác, đặc biệt từ 55 tuổi trở lên.
Nam giới có nguy cơ cao hơn nữ giới.
Tiền sử gia đình có người từng bị đột quỵ.
Yếu tố di truyền và cơ địa.

Các Bệnh Lý Làm Tăng Nguy Cơ Đột Quỵ

Tăng huyết áp.
Đái tháo đường.
Rối loạn mỡ máu.
Bệnh tim mạch.
Rung nhĩ.
Thừa cân, béo phì.
Tiền sử đột quỵ hoặc thiếu máu não thoáng qua.

Các Yếu Tố Lối Sống

Hút thuốc lá.
Lạm dụng rượu bia.
Ít vận động.
Chế độ ăn nhiều muối, chất béo bão hòa và đường.
Căng thẳng kéo dài.

Ai Nên Tầm Soát Đột Quỵ?

Những đối tượng nên thực hiện tầm soát đột quỵ gồm:

Người từ 40 tuổi trở lên.
Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc mỡ máu.
Người hút thuốc lá hoặc sử dụng rượu bia thường xuyên.
Người thừa cân, béo phì.
Người có tiền sử gia đình bị đột quỵ.
Người từng bị thiếu máu não thoáng qua hoặc đột quỵ trước đó.

Dấu Hiệu Đột Quỵ Cần Nhận Biết Sớm

Các triệu chứng đột quỵ thường xuất hiện đột ngột và diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

Méo miệng, lệch mặt hoặc cười không cân xứng.
Tê yếu hoặc liệt một bên tay chân.
Không thể nâng đồng thời hai tay.
Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói.
Chóng mặt, mất thăng bằng, đi loạng choạng.
Mờ mắt hoặc mất thị lực đột ngột.
Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân.
Buồn nôn hoặc nôn.

Quy Tắc FAST Nhận Biết Đột Quỵ

FAST là phương pháp đơn giản giúp nhận biết nhanh đột quỵ:

F (Face): Khuôn mặt méo lệch, mất cân đối.
A (Arm): Yếu hoặc liệt tay chân một bên.
S (Speech): Nói khó, nói ngọng hoặc không nói được.
T (Time): Gọi cấp cứu và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trong quy tắc FAST, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Thời Gian Vàng Điều Trị Và Phòng Ngừa Đột Quỵ

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa cần được xử trí càng sớm càng tốt. Khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, nói ngọng hoặc mất thăng bằng đột ngột, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Việc can thiệp trong “thời gian vàng” giúp hạn chế tổn thương não, giảm nguy cơ tử vong và di chứng lâu dài.

Bên cạnh đó, phòng ngừa đột quỵ đóng vai trò quan trọng, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc tiền sử đột quỵ. Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:

Duy trì chế độ ăn lành mạnh, tăng cường rau xanh, trái cây và hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đường, muối.
Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày, 4–5 ngày mỗi tuần.
Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và các chất kích thích.
Giữ cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu.
Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và có biện pháp can thiệp kịp thời.

Chủ động nhận biết dấu hiệu cảnh báo và kiểm soát các yếu tố nguy cơ là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đột quỵ, bảo vệ sức khỏe não bộ và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.

Chủ Động Tầm Soát Đột Quỵ Tại VIETHOPE

Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ.

Tại VIETHOPE, các gói tầm soát đột quỵ được xây dựng toàn diện với sự phối hợp của bác sĩ Nội thần kinh cùng hệ thống chẩn đoán hiện đại, giúp phát hiện sớm các bất thường mạch máu não và đánh giá nguy cơ đột quỵ ngay từ khi chưa xuất hiện triệu chứng. Chủ động tầm soát từ sớm chính là giải pháp hiệu quả để bảo vệ sức khỏe não bộ, giảm thiểu nguy cơ đột quỵ và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.

Để được tư vấn vui lòng liên hệ Hotline 1800 2290 hoặc đặt lịch khám trực tiếp TẠI ĐÂY!

>>>Tham khảo thêm về các gói tầm soát đột quỵ tại VIETHOPE