Liệu pháp rTMS có nguy cơ tổn thương tế bào não hoặc gây u não không?

“Bác sĩ ơi, tôi được tư vấn điều trị rTMS cho tình trạng rối loạn trí nhớ và mất ngủ kéo dài. Tuy nhiên, việc tác động sóng từ trường trực tiếp vào vùng đầu khiến tôi khá băn khoăn. Liệu phương pháp rTMS có nguy cơ làm tổn thương tế bào não hoặc dẫn đến u não về sau không?”

Đây là một trong những lo lắng người bệnh có thể gặp phải khi tìm hiểu về rTMS (repetitive Transcranial Magnetic Stimulation) – liệu pháp kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại. Dù không cần phẫu thuật hay đưa dụng cụ vào bên trong hộp sọ, phương pháp này vẫn khiến nhiều người đặt câu hỏi về ảnh hưởng lâu dài của từ trường đối với não bộ.

Theo BS.CKII Trần Thị Thu Hương, chuyên gia Nội Thần kinh tại VIETHOPE với gần 30 năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý thần kinh, sa sút trí tuệ và rối loạn trí nhớ , việc hiểu đúng cơ chế hoạt động, lợi ích và nguy cơ của rTMS sẽ giúp người bệnh có cơ sở trao đổi với bác sĩ trước khi quyết định điều trị.

Liệu rTMS có gây tổn thương tế bào não hoặc u não không?

Hiện chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục cho thấy rTMS gây u não hoặc trực tiếp làm tổn thương cấu trúc tế bào não khi được thực hiện đúng chỉ định và theo quy trình an toàn. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc phương pháp hoàn toàn không có nguy cơ hoặc đã loại trừ mọi khả năng ảnh hưởng lâu dài.

rTMS là phương pháp sử dụng các xung từ trường biến thiên để tạo ra dòng điện cảm ứng trong mô não, qua đó điều biến hoạt động của các mạng lưới thần kinh tại những vùng được nhắm đến. Phương pháp này không cần phẫu thuật và không sử dụng bức xạ ion hóa như tia X hoặc tia gamma.

Sự khác biệt này rất quan trọng khi đánh giá mối lo ngại về u não. Bức xạ ion hóa có khả năng gây tổn thương DNA, trong khi rTMS hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ và không tạo ra bức xạ ion hóa theo cơ chế đó.

Tuy nhiên, không nên suy luận rằng chỉ vì rTMS không sử dụng bức xạ ion hóa nên mọi nguy cơ đều bằng không. Mức độ an toàn của phương pháp còn phụ thuộc vào chỉ định, thông số kích thích, tình trạng sức khỏe, các yếu tố nguy cơ của người bệnh và việc tuân thủ quy trình chuyên môn.

Các dữ liệu an toàn hiện có không xác lập mối liên hệ nhân quả giữa rTMS và sự hình thành u não. Dù vậy, việc theo dõi bằng chứng khoa học và đánh giá từng trường hợp vẫn cần thiết, đặc biệt khi người bệnh có bệnh lý thần kinh nền hoặc đang sử dụng những thiết bị cấy ghép có thể tương tác với từ trường.

rTMS hoạt động như thế nào? Có giống chụp MRI không?

rTMS sử dụng cuộn dây điện từ đặt bên ngoài đầu để phát ra các xung từ trường ngắn. Những xung này đi qua hộp sọ, tạo ra dòng điện cảm ứng trong vùng não được nhắm đến và tác động lên hoạt động của các tế bào thần kinh.

Mặc dù rTMS và chụp cộng hưởng từ (MRI) đều sử dụng từ trường, hai kỹ thuật có mục đích khác nhau:

• MRI: tạo hình ảnh bên trong cơ thể, hỗ trợ bác sĩ khảo sát cấu trúc và phát hiện bất thường.

• rTMS: sử dụng các xung từ trường để điều biến hoạt động của những mạng lưới thần kinh được lựa chọn.

Cả hai đều không sử dụng bức xạ ion hóa như tia X. Tuy nhiên, việc có chung nguyên lý điện từ không có nghĩa rTMS và MRI có cùng thông số kỹ thuật, mục đích hoặc hồ sơ an toàn.

Điều quan trọng là rTMS cần được thực hiện theo quy trình chuyên môn, với thông số kích thích phù hợp và đánh giá nguy cơ trước điều trị.

Những tác dụng không mong muốn nào có thể xảy ra khi điều trị rTMS?

Dù nhìn chung được đánh giá là có khả năng dung nạp tốt khi sử dụng đúng hướng dẫn, rTMS vẫn có thể gây ra một số phản ứng không mong muốn.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Đau đầu nhẹ: có thể xuất hiện trong hoặc sau buổi điều trị.

• Khó chịu hoặc cảm giác gõ, tê rần tại da đầu: thường liên quan đến cảm giác kích thích tại vị trí đặt cuộn dây.

• Co giật nhẹ các cơ vùng mặt hoặc hàm: có thể xảy ra trong quá trình kích thích.

• Chóng mặt hoặc choáng váng thoáng qua: được ghi nhận ở một số người bệnh.

Những biểu hiện này thường nhẹ và ngắn hạn. Tuy nhiên, mức độ và thời gian kéo dài có thể khác nhau giữa các cá nhân; người bệnh nên thông báo cho nhân viên y tế nếu triệu chứng gây khó chịu hoặc kéo dài.

Co giật là một nguy cơ hiếm gặp nhưng nghiêm trọng cần được lưu ý. Việc khai thác tiền sử co giật, đánh giá các yếu tố nguy cơ, lựa chọn thông số kích thích phù hợp và tuân thủ quy trình an toàn giúp giảm thiểu nguy cơ này. Người bệnh cũng cần được bảo vệ thính giác trong quá trình điều trị theo hướng dẫn của cơ sở thực hiện.

Vì vậy, trước khi bắt đầu liệu trình, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý, thuốc đang sử dụng và các thiết bị cấy ghép nếu có.

Ai cần được đánh giá kỹ trước khi điều trị rTMS?

Không phải mọi người bệnh đều phù hợp với rTMS. Việc chỉ định cần dựa trên mục tiêu điều trị, bằng chứng về hiệu quả đối với tình trạng cụ thể và đánh giá lợi ích – nguy cơ của từng cá nhân.

Người bệnh cần chủ động thông báo với bác sĩ nếu có một trong các yếu tố sau:

• Tiền sử động kinh hoặc co giật.

• Tiền sử chấn thương sọ não hoặc một số bệnh lý thần kinh.

• Đang sử dụng thuốc có thể ảnh hưởng đến ngưỡng co giật.

• Có kim loại hoặc thiết bị điện tử cấy ghép trong hoặc gần vùng đầu, hoặc các thiết bị cấy ghép khác cần được đánh giá khả năng tương tác với từ trường.

Các yếu tố này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc tuyệt đối không thể điều trị. Bác sĩ cần đánh giá cụ thể theo loại thiết bị, vị trí cấy ghép, tình trạng bệnh và hướng dẫn an toàn của hệ thống rTMS được sử dụng.

Đặc biệt, với người bệnh có biểu hiện rối loạn trí nhớ hoặc mất ngủ kéo dài, cần xác định nguyên nhân và đánh giá phương pháp điều trị phù hợp. Không nên mặc định rTMS là lựa chọn điều trị cho mọi trường hợp mất ngủ hoặc suy giảm trí nhớ, bởi mức độ bằng chứng và chỉ định có thể khác nhau tùy bệnh lý.

Điều trị rTMS tại VIETHOPE: Vì sao cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá?

Đối với các phương pháp tác động trực tiếp đến hoạt động thần kinh như rTMS, hiệu quả và độ an toàn không chỉ phụ thuộc vào thiết bị mà còn liên quan đến việc lựa chọn đúng người bệnh, xác định mục tiêu điều trị và theo dõi trong suốt liệu trình.

Tại Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VIETHOPE, người bệnh có thể được thăm khám và tư vấn bởi BS.CKII Trần Thị Thu Hương, Trưởng phòng khám VIETHOPE, chuyên gia Nội Thần kinh với gần 30 năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị các bệnh lý thần kinh, sa sút trí tuệ và rối loạn trí nhớ.

Bác sĩ từng giữ chức vụ Trưởng khoa kiêm Trưởng Đơn vị Trí nhớ và Sa sút trí tuệ tại Bệnh viện 30/4. Nền tảng chuyên môn này là cơ sở quan trọng trong việc đánh giá các vấn đề liên quan đến chức năng thần kinh và nhận thức.

Trước khi cân nhắc rTMS, người bệnh cần được đánh giá tình trạng hiện tại, tiền sử bệnh lý, thuốc đang sử dụng và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tính an toàn của liệu pháp. Từ đó, bác sĩ mới có thể tư vấn liệu rTMS có phù hợp hay không, cũng như lựa chọn hướng điều trị và theo dõi tương ứng.

Đối với tình trạng mất ngủ kéo dài hoặc suy giảm trí nhớ, việc xác định nguyên nhân vẫn là bước quan trọng. Các triệu chứng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau, do đó không nên chỉ tập trung vào một phương pháp điều trị khi chưa có đánh giá chuyên môn đầy đủ.

Những câu hỏi thường gặp về liệu pháp rTMS

rTMS có làm giảm trí nhớ hoặc gây tổn thương não không?

Hiện chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục cho thấy rTMS gây tổn thương cấu trúc não hoặc làm suy giảm trí nhớ một cách trực tiếp khi được thực hiện theo hướng dẫn an toàn. Tuy nhiên, mức độ an toàn cần được đánh giá theo tình trạng từng người bệnh, và các dữ liệu về ảnh hưởng lâu dài vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Điều trị rTMS có đau không?

Phần lớn người bệnh không cần gây mê khi thực hiện rTMS. Trong quá trình kích thích, người bệnh có thể cảm thấy tiếng gõ hoặc cảm giác giật nhẹ tại da đầu. Một số người có thể bị đau đầu hoặc khó chịu thoáng qua, nhất là trong những buổi đầu. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc gây khó chịu đáng kể, cần thông báo với bác sĩ.

rTMS có thể điều trị mất ngủ và rối loạn trí nhớ không?

Việc sử dụng rTMS phụ thuộc vào chẩn đoán, mục tiêu điều trị và bằng chứng về hiệu quả đối với từng tình trạng cụ thể. Không phải mọi trường hợp mất ngủ hoặc rối loạn trí nhớ đều có chỉ định rTMS. Người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa đánh giá nguyên nhân trước khi cân nhắc phương pháp này.

Trước khi điều trị rTMS có cần chụp MRI não không?

Không phải mọi người bệnh đều cần chụp MRI trước khi điều trị rTMS. Việc chỉ định chẩn đoán hình ảnh phụ thuộc vào bệnh sử, kết quả thăm khám, dấu hiệu lâm sàng và yêu cầu chuyên môn của từng trường hợp. Bác sĩ sẽ quyết định những thăm dò cần thiết sau khi đánh giá người bệnh.

rTMS có an toàn không? Hãy bắt đầu bằng việc hiểu đúng và thăm khám đúng

Nhìn chung, rTMS là liệu pháp kích thích não không xâm lấn có hồ sơ an toàn tương đối tốt khi được thực hiện đúng chỉ định và tuân thủ quy trình chuyên môn. Hiện chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy phương pháp này gây u não, nhưng người bệnh vẫn cần hiểu rõ các tác dụng không mong muốn, đặc biệt là nguy cơ co giật hiếm gặp và những lưu ý về thiết bị cấy ghép.

Điều quan trọng không phải là tự đánh giá rTMS an toàn tuyệt đối hay nguy hiểm, mà là xác định liệu pháp có phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình hay không.

Nếu Quý khách đang gặp tình trạng mất ngủ kéo dài, rối loạn trí nhớ hoặc các vấn đề thần kinh cần được đánh giá, hãy chủ động thăm khám để được bác sĩ chuyên khoa tư vấn hướng tiếp cận phù hợp.

Qúy Khách có nhu cầu đặt lịch khám Nội thần kinh tại VIETHOPE, vui lòng liên hệ qua hotline 1800 2290 hoặc đặt lịch khám trực tiếp TẠI ĐÂY để được hỗ trợ sắp xếp lịch khám trong thời gian sớm nhất.

>>> Xem thêm các gói khám Nội Thần Kinh TẠI ĐÂY.

>>> Tìm hiểu thêm vè rTMS TẠI ĐÂY.