HÀNH TRÌNH “LỘI NGƯỢC DÒNG” CỦA BỆNH NHÂN 17 TUỔI, 2 LẦN NHẬP VIỆN VÌ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Một trường hợp tại Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VIETHOPE là bệnh nhân NTTV, 17 tuổi, đến từ Đồng Nai, mắc đái tháo đường type 1 đồng thời béo phì độ II. Trước khi đến VIETHOPE, bệnh nhân phải sử dụng tổng cộng 84 đơn vị insulin/ngày nhưng đường huyết vẫn khó kiểm soát và đã 2 lần nhập viện do nhiễm toan ceton (DKA).

Sau 2 tháng được đánh giá và xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa, các chỉ số chuyển biến tích cực: HbA1c giảm từ 11% xuống 7%, cân nặng giảm 4 kg, gan nhiễm mỡ cải thiện từ độ II xuống độ I và nhu cầu insulin nền giảm rất mạnh.

Đây là một trường hợp cho thấy việc kiểm soát đái tháo đường không chỉ đơn thuần là tăng hoặc giảm liều insulin, mà cần đánh giá toàn diện các yếu tố chuyển hóa đi kèm.

Đái tháo đường type 1 kèm béo phì: Khi kiểm soát đường huyết trở nên phức tạp

Bệnh nhân T.V. được chẩn đoán đái tháo đường type 1, đồng thời có béo phì độ II với BMI 35,37 kg/m².

Ở bệnh nhân đái tháo đường type 1, cơ thể không sản xuất đủ insulin nội sinh, do đó insulin ngoại sinh đóng vai trò thiết yếu trong kiểm soát đường huyết.

Tuy nhiên, béo phì có thể đi kèm với tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể giảm đáp ứng với insulin. Khi hai vấn đề cùng tồn tại, việc kiểm soát đường huyết có thể trở nên khó khăn hơn.

Trước khi đến VIETHOPE, bệnh nhân đang sử dụng:

• Insulin nền Basaglar: 36 UI/ngày.
• Insulin bữa ăn Apidra: 16 UI × 3 bữa/ngày.
• Tổng liều insulin: khoảng 84 UI/ngày.

Mặc dù sử dụng insulin với liều cao, đường huyết của bệnh nhân vẫn không được kiểm soát tốt.

Đáng chú ý, bệnh nhân đã 2 lần phải nhập viện vì nhiễm toan ceton do đái tháo đường (DKA) – một biến chứng cấp tính nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Vì sao bệnh nhân vẫn khó kiểm soát đường huyết dù sử dụng insulin?

Trong trường hợp này, tình trạng chuyển hóa của bệnh nhân có sự kết hợp giữa:

Đái tháo đường type 1: tuyến tụy suy giảm hoặc mất khả năng sản xuất insulin.

Béo phì: lượng mô mỡ tăng có thể liên quan đến tình trạng kháng insulin, khiến cơ thể đáp ứng kém hơn với insulin.

Vì vậy, nếu chỉ tập trung vào việc điều chỉnh insulin mà không đồng thời giải quyết các yếu tố chuyển hóa đi kèm, mục tiêu kiểm soát đường huyết có thể khó đạt được.

Đây cũng là lý do việc đánh giá toàn diện và cá thể hóa phác đồ điều trị có vai trò quan trọng trong những trường hợp đái tháo đường type 1 có béo phì và nhu cầu insulin cao.

Chiến lược điều trị cá thể hóa cho bệnh nhân đái tháo đường type 1 kèm béo phì

Sau khi thăm khám và đánh giá tình trạng bệnh, TS.BS Lê Thị Bích Phượng cùng ThS.BS Phan Kim Mỹ tại VIETHOPE đã xây dựng chiến lược điều trị cá thể hóa, dựa trên các thông tin điều trị được cung cấp và định hướng theo ADA Standards of Care 2026.

Mục tiêu không chỉ tập trung vào đường huyết mà còn hướng đến kiểm soát cân nặng, cải thiện tình trạng kháng insulin, theo dõi đường huyết sát sao và giảm nguy cơ biến chứng.

1. Cá thể hóa chế độ dinh dưỡng và vận động

Bệnh nhân được xây dựng chế độ ăn khoảng 1.800 kcal/ngày, đồng thời kiểm soát lượng carbohydrate trong khẩu phần.

Song song với điều chỉnh dinh dưỡng, bệnh nhân duy trì vận động khoảng 30–45 phút/ngày, nhằm hỗ trợ kiểm soát cân nặng và cải thiện độ nhạy insulin.

Điểm quan trọng trong điều trị không nằm ở việc áp dụng một chế độ ăn giống nhau cho tất cả người bệnh, mà là xây dựng kế hoạch phù hợp với tình trạng chuyển hóa, cân nặng, nhu cầu năng lượng và khả năng tuân thủ của từng người.

2. Hỗ trợ kiểm soát cân nặng và kháng insulin

Theo thông tin ca bệnh, bệnh nhân được sử dụng Semaglutide nhằm hỗ trợ kiểm soát cân nặng và cải thiện các yếu tố chuyển hóa liên quan đến béo phì.

Việc sử dụng thuốc trong đái tháo đường type 1 cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và theo dõi cụ thể, không nên tự ý áp dụng hoặc xem đây là phương pháp thay thế insulin.

3. Theo dõi đường huyết liên tục bằng CGM

Một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình điều trị là sử dụng thiết bị theo dõi đường huyết liên tục (CGM – Continuous Glucose Monitoring).

CGM cung cấp dữ liệu đường huyết liên tục, giúp đội ngũ điều trị theo dõi xu hướng tăng giảm glucose và có thêm cơ sở để điều chỉnh phác đồ một cách an toàn, thay vì chỉ dựa trên những lần đo đường huyết riêng lẻ.

Đặc biệt với người bệnh có tiền sử đường huyết khó kiểm soát hoặc từng gặp biến chứng cấp tính như DKA, việc theo dõi sát đường huyết có ý nghĩa quan trọng trong quản lý bệnh.

Kết quả sau 2 tháng điều trị tại VIETHOPE

Sau khoảng 2 tháng đồng hành và tuân thủ phác đồ, bệnh nhân ghi nhận nhiều thay đổi tích cực.

Cân nặng giảm 4 kg

Bệnh nhân giảm khoảng 4 kg, đồng thời vòng eo giảm 2 cm.

Việc kiểm soát cân nặng là một phần quan trọng trong chiến lược điều trị, đặc biệt khi bệnh nhân đái tháo đường type 1 đồng thời có béo phì.

HbA1c giảm từ 11% xuống 7%

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là HbA1c giảm từ 11% xuống 7%.

HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong một khoảng thời gian dài hơn so với đường huyết đo tại một thời điểm. Vì vậy, sự thay đổi HbA1c cho thấy khả năng kiểm soát đường huyết của bệnh nhân đã được cải thiện đáng kể trong quá trình điều trị.

Gan nhiễm mỡ cải thiện

Tình trạng gan nhiễm mỡ của bệnh nhân được ghi nhận cải thiện từ độ II xuống độ I sau 2 tháng.

Kết quả này cho thấy việc kiểm soát cân nặng và các yếu tố chuyển hóa có thể mang lại lợi ích không chỉ đối với đường huyết mà còn đối với các vấn đề sức khỏe chuyển hóa đi kèm.

Nhu cầu insulin nền giảm mạnh

Theo dữ liệu của ca bệnh, liều insulin nền giảm gần 93%, và bệnh nhân được ghi nhận đã ngưng insulin nền tại thời điểm đánh giá sau điều trị.

Lưu ý quan trọng: Đây là kết quả được ghi nhận trong một trường hợp cụ thể dưới sự theo dõi của bác sĩ, không phải mục tiêu điều trị áp dụng cho mọi bệnh nhân đái tháo đường type 1. Người bệnh tuyệt đối không tự ý giảm hoặc ngừng insulin, bởi thiếu insulin ở bệnh nhân type 1 có thể dẫn đến tăng đường huyết và nhiễm toan ceton nguy hiểm.

Điều gì tạo nên sự thay đổi trong ca bệnh này?

Theo đội ngũ điều trị, kết quả của bệnh nhân không đến từ một phương pháp đơn lẻ mà là sự kết hợp của nhiều yếu tố.

1. Đánh giá đúng vấn đề chuyển hóa

Bệnh nhân không chỉ mắc đái tháo đường type 1 mà còn có béo phì độ II và tình trạng kháng insulin. Việc nhận diện đầy đủ các yếu tố này giúp xây dựng chiến lược điều trị phù hợp hơn.

2. Theo dõi đường huyết sát sao

Dữ liệu từ CGM giúp bác sĩ có thêm thông tin để đánh giá diễn biến đường huyết và điều chỉnh điều trị.

3. Kiểm soát dinh dưỡng và vận động

Điều chỉnh chế độ ăn và duy trì vận động đều đặn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát cân nặng và sức khỏe chuyển hóa.

4. Sự tuân thủ của người bệnh và gia đình

Một phác đồ điều trị chỉ đạt hiệu quả khi người bệnh có khả năng và quyết tâm tuân thủ.

Trong trường hợp của T.V., bệnh nhân chủ động thực hiện chế độ ăn, duy trì vận động và theo dõi đường huyết hằng ngày dưới sự hướng dẫn của đội ngũ điều trị.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với người bệnh trẻ tuổi, bởi quản lý đái tháo đường là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp liên tục giữa người bệnh – gia đình – bác sĩ.

Bác sĩ VIETHOPE: “Cá thể hóa là yếu tố quan trọng trong điều trị”

Chia sẻ về trường hợp này, ThS.BS Phan Kim Mỹ nhận định:

“Trường hợp của em T.V. là minh chứng rõ nét cho thấy tầm quan trọng của cá thể hóa trong điều trị. Nếu chúng ta chỉ tăng liều tiêm như điều trị đái tháo đường type 1 thông thường mà bỏ qua yếu tố béo phì và đề kháng insulin, việc kiểm soát đường huyết chắc chắn sẽ không hiệu quả.”

Qua trường hợp này, có thể thấy quản lý đái tháo đường cần được tiếp cận một cách toàn diện. Bên cạnh kiểm soát glucose máu, bác sĩ cần xem xét cân nặng, dinh dưỡng, mức độ vận động, nguy cơ biến chứng và khả năng tuân thủ của từng người bệnh.

Đái tháo đường type 1: Không nên tự ý điều chỉnh insulin

Đái tháo đường type 1 là bệnh lý cần được quản lý lâu dài và insulin vẫn là thành phần điều trị nền tảng.

Do đó, người bệnh cần đặc biệt lưu ý:

• Không tự ý tăng hoặc giảm liều insulin.
• Không tự ý ngừng insulin khi đường huyết cải thiện.
• Theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Trao đổi với bác sĩ khi đường huyết thường xuyên tăng cao hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường.
• Người có tiền sử DKA cần đặc biệt tuân thủ kế hoạch theo dõi và xử trí khi đường huyết tăng.
• Khi có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm toan ceton như đường huyết tăng kéo dài, buồn nôn, nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi trái cây hoặc rối loạn ý thức, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Việc giảm hoặc ngừng insulin chỉ được thực hiện khi có chỉ định và theo dõi trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa.

Điều trị cá thể hóa – hướng tiếp cận tại VIETHOPE

Tại Trung tâm Y khoa Chuyên sâu VIETHOPE, việc quản lý bệnh lý chuyển hóa được định hướng theo nguyên tắc đánh giá toàn diện – cá thể hóa điều trị – theo dõi liên tục.

Đối với những trường hợp kiểm soát đường huyết khó khăn, đặc biệt người bệnh có đái tháo đường kèm béo phì, đường huyết dao động nhiều hoặc nhu cầu insulin cao, việc tìm kiếm nguyên nhân và đánh giá các yếu tố nguy cơ đi kèm là bước quan trọng trước khi điều chỉnh phác đồ.

Trường hợp bệnh nhân 17 tuổi nói trên cho thấy một thông điệp quan trọng: một con số đường huyết chưa kiểm soát không phải lúc nào cũng chỉ đơn giản là vấn đề “thiếu insulin”.

Đằng sau đó có thể là sự kết hợp của nhiều yếu tố chuyển hóa cần được đánh giá và xử trí đồng thời.

Câu chuyện của một bệnh nhân trẻ và giá trị của điều trị cá thể hóa

Từ một bệnh nhân 17 tuổi từng 2 lần nhập viện vì nhiễm toan ceton, sử dụng insulin liều cao nhưng đường huyết vẫn khó kiểm soát, sau 2 tháng điều trị, bệnh nhân đã ghi nhận những thay đổi tích cực về HbA1c, cân nặng, gan nhiễm mỡ và nhu cầu insulin nền.

Kết quả này là sự tổng hòa của chuyên môn y khoa, chiến lược điều trị cá thể hóa, công nghệ theo dõi đường huyết và sự hợp tác của người bệnh cùng gia đình.

Tuy nhiên, mỗi bệnh nhân đái tháo đường có đặc điểm bệnh lý và đáp ứng điều trị khác nhau. Vì vậy, không nên lấy kết quả của một trường hợp để tự áp dụng cho bản thân.

Nếu bạn hoặc người thân đang gặp khó khăn trong kiểm soát đường huyết, đặc biệt khi đái tháo đường đi kèm béo phì hoặc cần sử dụng insulin liều cao, hãy chủ động thăm khám chuyên khoa Nội tiết để được đánh giá toàn diện và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.